Asosiy mazmunga o‘tish

Hurmatli buyurtmachilar! Buyurtma va so‘rovlaringizni telefon orqali emas, [email protected] elektron pochtasiga yoki Telegram’dagi @servix_uz akkauntiga yuborishingizni so‘raymiz: ish hajmi katta bo‘lgani sababli operator barcha kiruvchi qo‘ng‘iroqlarga javob berishga ulgurmayapti.

Servix

iLO va iDRAC: serverni masofadan boshqarish va qaysi litsenziya kerak

Servix texnik jamoasi · Yangilangan

Qisqacha. HPE’dagi iLO va Dell’dagi iDRAC — o‘z tarmoq portiga ega o‘rnatilgan boshqaruv kontrollerlari (BMC): ular serverni yoqadi va qayta yuklaydi, sensorlar va jurnallarni ko‘rsatadi, proshivkalarni yangilaydi, operatsion tizim yuklanmagan bo‘lsa ham. Server bilan standart keladigan darajalar — iLO Standard, iDRAC9 Basic yoki Express, iDRAC10 Core — asosan shu bilan cheklanadi: ishlayotgan OT ichidagi grafik konsol, ISO obrazini ulash va Active Directory orqali kirish uchun iLO Advanced yoki iDRAC Enterprise kerak. HPE Advanced Premium Security Edition litsenziyasini 2019-yildan beri sotmaydi, uning funksiyalari Advanced tarkibiga kirgan, Dell’ning 17-avlodida (iDRAC10) esa uchta daraja qoldi: Core, Enterprise va Datacenter.

Maqola HPE ProLiant yoki Dell PowerEdge serverlarini sotib olayotgan va masofaviy boshqaruv litsenziyasiga pul to‘lash kerakmi, degan savolni hal qilayotganlar uchun. Kontroller o‘zi nimalar qila olishini, turli avlodlarda qaysi versiya turishini, qaysi funksiya qaysi litsenziyada ekanini — HPE va Dell hujjatlaridagi jadvallar bo‘yicha — ko‘rib chiqamiz, boshqaruvni xavfsiz sozlash va yangi hamda tiklangan serverda litsenziyani tekshirish yo‘lini aytamiz.

BMC nima va u operatsion tizimsiz nimalar qila oladi

BMC (baseboard management controller) — server tizim platasidagi alohida kichik kompyuter: o‘z protsessori, xotirasi, proshivkasi va tarmoq porti bor. iLO 5 va iLO 6 da bu 800 MGs chastotali ARM yadrosi, iDRAC10 da — 1 GGs li to‘rtta yadro va 2 GB DDR4 xotira. Kontroller navbatchi (standby) kuchlanishdan oziqlanadi, shuning uchun server rozetka va tarmoqqa ulangan ekan, ishlayveradi — server o‘chiq yoki OT qotib qolgan bo‘lsa ham.

Veb-interfeys, Redfish API yoki IPMI orqali kontroller quyidagilarga imkon beradi:

  • Quvvatni boshqarish — serverni yoqish, o‘chirish, qayta yuklash, tizim qotib qolsa «tugmani bosib turish».
  • Masofaviy konsolni ochish — serverning ekrani, klaviaturasi va sichqonchasi HTML5 brauzer oynasida: yuklanishdagi o‘z-o‘zini tekshirish (POST), BIOS sozlamalari, OT o‘rnatuvchisi ko‘rinadi.
  • Obrazni ulash — ISO faylni administrator kompyuteridan yoki tarmoq resursidan virtual DVD sifatida ulash va undan yuklash.
  • Jurnallarni o‘qish — HPE’da bu Integrated Management Log, iLO hodisalar jurnali va Active Health System, Dell’da — System Event Log va Lifecycle Log. Server ishga tushmasa ham jurnallar ochiladi.
  • Uskunani kuzatish — harorat, ventilyatorlar, quvvat bloklari, xotira, disklar va RAID, OT’da agentlarsiz, SNMP, pochta yoki syslog orqali ogohlantirishlar bilan.
  • Proshivkalarni yangilash — kontrollerning o‘zi, BIOS, RAID kontrollerlar va tarmoq kartalari, serverga bormasdan.

Server filialda yoki ijaradagi stoykada tursa, bu «qayta yuklab, yuklanish qayerda to‘xtaganini ko‘raman» bilan monitor va klaviatura ko‘tarib borish orasidagi farq. Bir eslatma: ro‘yxatdagi hamma narsa ham bazaviy darajada ochiq emas — buni quyida ko‘ramiz.

Versiyalar: qaysi avlodda qaysi kontroller

Ishlab chiqaruvchi va avlod

Kontroller

Model misollari

HPE ProLiant Gen10 va Gen10 Plus

iLO 5

DL360 Gen10, DL380 Gen10, ML350 Gen10

HPE ProLiant Gen11

iLO 6

DL360 Gen11, DL380 Gen11, ML30 Gen11

HPE ProLiant Gen12

iLO 7 (DL320 Gen12-SP, DL340 Gen12-SP, DL380a Gen12 va DL384 Gen12 da — iLO 6)

DL360 Gen12, DL380 Gen12

Dell PowerEdge 14G

iDRAC9

R640, R740, T440

Dell PowerEdge 15G

iDRAC9

T150, R450, R650, R750

Dell PowerEdge 16G

iDRAC9

R660, R760

Dell PowerEdge 17G

iDRAC10

R670, R770

iLO 7 da HPE himoyalangan Secure Enclave moduli bilan yangi chip qo‘ydi, BIOS sozlash va RAID tomlarini yaratishni veb-interfeysga o‘tkazdi hamda avvalgi yillardan qolgan narsalarni olib tashladi: iLO Federation guruhli boshqaruvi, HPONCFG va HPQLOCFG utilitalari bilan RIBCL skriptlari, SSH orqali SM CLP buyruq satri. Gen10 uchun RIBCL’da yozilgan skriptlarni Gen12 da Redfish’ga, masalan iLOrest utilitasi ostiga qayta yozishga to‘g‘ri keladi. Dell esa iDRAC10 ni OpenBMC asosida qurdi va shu bilan birga litsenziyalarni soddalashtirdi.

Avlodlar bo‘yicha konfiguratsiyalar va narxlar HPE ProLiant Gen11: konfiguratsiyalar va narxlar hamda Dell PowerEdge 15G va 16G ni qanday tanlash sahifalarida jamlangan.

HPE iLO litsenziyalari: Standard va Advanced

iLO Standard har bir serverga bepul kiradi, uni qo‘llab-quvvatlash server kafolati doirasida bo‘ladi. iLO Advanced alohida sotib olinadi va barcha pullik funksiyalarni ochadi. HPE’da hozir sotib olish uchun boshqa darajalar yo‘q:

  • Advanced Premium Security Edition 2019-yil fevralida iLO 5 v1.40 proshivkasi chiqishi bilan sotuvdan olingan, uning funksiyalari Gen10 va yangi serverlarda oddiy Advanced tarkibiga kirgan. Avval sotib olingan litsenziyalar ishlashda davom etadi va qo‘llab-quvvatlash shartnomasi amal qilguncha qo‘llab-quvvatlanadi.
  • iLO Essentials 2019-yil 31-yanvarda sotuvdan olingan. Hozir u faqat MicroServer Gen10 Plus uchun iLO Enablement Kit (P13788-B21) tarkibida keladi va konsol, virtual media hamda pochta ogohlantirishlarini beradi.

Advanced litsenziyasi muddatsiz: nomidagi «1 yil» yoki «3 yil» — bu pullik funksiyalar bo‘yicha HPE qo‘llab-quvvatlash muddati, amal qilish muddati emas. Qo‘llab-quvvatlash tugagach, funksiyalar ishlashda davom etadi. Litsenziya o‘rnatilgan serverda qoladi va boshqasiga ko‘chirilmaydi. Uning versiyasi yo‘q: bitta artikul iLO 5, iLO 6 va iLO 7 ga mos keladi. Bepul sinab ko‘rish mumkin — 90 kunlik sinov kaliti serverga bir marta o‘rnatiladi. Servix katalogida uch yillik qo‘llab-quvvatlashli iLO Advanced BD505A litsenziyasi bor — 2026-yil noyabr holatiga 3 594 117 so‘m, buyurtma asosida.

O‘rnatilgan litsenziyaning holati bor. HPE Confirmed holatini server bilan birga buyurtma qilingan va zavodda o‘rnatilgan litsenziyalar uchun ta’minlaydi (#0D1 opsiyasi): bunday litsenziya iLO zavod sozlamalariga qaytarilganda ham saqlanadi. Unconfirmed holati litsenziya iLO zavod sozlamalariga qaytarilganda yoki batareyka quvvati tugaganda yo‘qolishini va kalitni qaytadan kiritishga to‘g‘ri kelishini bildiradi. O‘rnatilgandan keyin iLO kalitning faqat oxirgi beshta belgisini ko‘rsatadi, shuning uchun kalitning o‘zi va litsenziya sertifikatini server hujjatlari bilan birga saqlang.

Dell iDRAC litsenziyalari: Basic’dan Datacenter’gacha

iDRAC9 da — u 14-, 15- va 16-avlodlarda turadi — to‘rtta daraja bor. Dell’ning litsenziyalash bo‘yicha qo‘llanmasiga ko‘ra, Basic 100–⁠500 seriyali modellarda, Express esa 600 va undan yuqori seriyalarda standart o‘rnatiladi, 200–⁠500 seriyalarda esa Express’ni qo‘shimcha sotib olish mumkin. Aniq konfiguratsiya Express bilan ham kelishi mumkin, shuning uchun spetsifikatsiyaga qarang. Enterprise va Datacenter istalgan modelga qo‘shimcha sotib olinadi.

  • Basic — veb-interfeys, Redfish, IPMI, quvvat, monitoring, jurnallar, proshivka yangilash, Serial-over-LAN matnli konsoli.
  • Express pochta ogohlantirishlari, NTP, IP manzillarni bloklash, harorat grafiklari, quvvat bo‘yicha chegaralar va nosozlikdagi ekran suratini qo‘shadi. Express’da grafik konsol va virtual media yo‘q — ko‘pchilik buni kutmaydi.
  • Enterprise — oltitagacha odam birga ishlay oladigan HTML5 yoki VNC konsol, virtual media va papkalar, AD va LDAP orqali kirish, ikki faktorli autentifikatsiya, bloklash rejimi, Group Manager, remote syslog, quvvatni cheklash.
  • Datacenter — oqimli telemetriya, sovutishni nozik sozlash, sertifikatlarni avtomatik chiqarish, OAuth va 802.1x kirish nazorati.

Disklarni shifrlash kalitlarining tashqi menejeri bilan ishlash uchun SEKM litsenziyasi iDRAC9 da alohida sotib olinadi va Enterprise yoki Datacenter talab qiladi.

16-avlodda darajalar o‘zgarmadi. Litsenziya modeli 17-avlodda o‘zgardi: iDRAC10 da uchta daraja — Core (bepul, bazaviy funksiyalar va servis), Enterprise (konsol, virtual media, AD va LDAP, bloklash) va Datacenter (telemetriya, kengaytirilgan quvvat boshqaruvi, GPU va suyuqlik bilan sovutish monitoringi; XE modellarida standart). Express endi yo‘q. Server bilan birga sotib olinganda Enterprise va Datacenter tarkibiga SEKM va Secured Component Verification litsenziyalari kiradi — ikkinchisi server zavodda qanday yig‘ilgan bo‘lsa, aynan shu komplektatsiyada kelganini tekshirishga imkon beradi. 17G serverga misol — Dell PowerEdge R770 sharhida.

Dell litsenziyalari muddatsiz va serverning servis raqamiga (Service Tag) hamda avlodiga bog‘langan: 15G uchun kalit 16G ga o‘rnatilmaydi. Enterprise yoki Datacenter sinov litsenziyasi 30 kun amal qiladi, taymer serverga quvvat berilgan vaqtda ishlaydi, uni uzaytirib bo‘lmaydi. Dell’ning OpenManage litsenziyalash qo‘llanmasidagi AQSh narxlari bo‘yicha (2026-yil iyul) buyurtma tarkibidagi litsenziya keyin sotib olinganidan arzonroq: 16G uchun iDRAC9 Enterprise buyurtmada 831 dollar, keyin esa 1 039 dollar, Datacenter — 1 171 va 1 464 dollar. Buyurtmadagi SEKM va SCV bilan iDRAC10 Enterprise to‘plami 1 394 dollar turadi.

Qaysi funksiya qaysi litsenziyada

Jadval ishlab chiqaruvchilar hujjatlaridagi litsenziya jadvallari asosida tuzilgan: HPE iLO 5, iLO 6 va iLO 7 Licensing Guide, Dell iDRAC9 7.xx User’s Guide va iDRAC10 1.30 User’s Guide. iLO 5, 6 va 7 da bu qatorlar bir xil.

Funksiya

HPE iLO 5, 6, 7

Dell iDRAC9 (14G–16G)

Dell iDRAC10 (17G)

Veb-interfeys, Redfish API, IPMI

Standard

Basic

Core

Yoqish, o‘chirish, qayta yuklash

Standard

Basic

Core

Sensorlar, jurnallar, SNMP ogohlantirishlari

Standard

Basic

Core

Proshivkalarni yangilash

Standard

Basic

Core

Tarmoq orqali matnli konsol (VSP, Serial-over-LAN)

Standard

Basic

Core

OT yuklanguncha grafik konsol (POST, BIOS)

Standard

Enterprise

Enterprise

Ishlayotgan OT’da grafik konsol

Advanced

Enterprise

Enterprise

ISO obrazini ulash (virtual media)

Advanced

Enterprise

Enterprise

Nosozlikda ekranni videoga yozish

Advanced

Enterprise

Enterprise

Elektron pochta orqali ogohlantirish

Advanced

Express

Enterprise

Active Directory va LDAP orqali kirish

Advanced

Enterprise

Enterprise

Hodisalarni remote syslog’ga yuborish

Advanced

Enterprise

Enterprise

Quvvatni cheklash (power capping)

Advanced

Enterprise

Enterprise

Server konfiguratsiyasini bloklash

Advanced

Enterprise

Enterprise

Hisobdan chiqarishdan oldin ma’lumotlarni xavfsiz o‘chirish

Advanced

Basic

Core

Oqimli telemetriya

HPE jadvalida yo‘q

Datacenter

Datacenter

Bazaviy darajalarning asosiy farqi — konsolda. iLO Standard’da konsol OT yuklanguncha ishlaydi: POST va BIOS ko‘rinadi, tizim ishga tushgandan keyin esa konsol uchun Advanced kerak. iDRAC Basic va Express’da grafik konsol umuman yo‘q, faqat Serial-over-LAN matnli konsoli va nosozlikdagi ekran surati (Express’da) bor. Shu bilan birga, serverni hisobdan chiqarishdan oldin ma’lumotlarni xavfsiz o‘chirish Dell’da bepul, HPE’da esa Advanced tarkibida.

Pullik litsenziya kerakmi

Server yaqinda, administrator joyida

Bazaviy daraja yetadi: quvvat, sensorlar, jurnallar va proshivka yangilash tarmoq orqali ishlaydi, OT esa kerak bo‘lsa server yonida fleshkadan o‘rnatiladi. HPE’da BIOS’ga ham masofadan kirish mumkin.

Server filialda, data-markazda yoki tugmani bosadigan odam yo‘q joyda

Ishlayotgan OT’dagi konsol va ISO ulash kerak, ya’ni iLO Advanced yoki iDRAC Enterprise. Ularsiz tizimni qayta o‘rnatish yoki «ko‘k ekran» sababini aniqlash safarga aylanadi. Taqqoslash uchun: 3 594 117 so‘mlik iLO Advanced litsenziyasi 49 000 000 so‘mdan turadigan HPE DL380 Gen11 platformasi narxining o‘ndan biridan ham kam.

Serverlar ko‘p, domen va xavfsizlik talablari bor

Domen hisoblari bilan kirish, hodisalarni syslog orqali SIEM’ga yuborish, konfiguratsiyani bloklash — bu HPE’da Advanced, Dell’da Enterprise. Dell’ning Datacenter darajasi monitoringni oqimli telemetriyaga qurayotgan yoki GPU va suyuqlik bilan sovutiladigan serverlar o‘rnatayotgan bo‘lsangiz kerak bo‘ladi.

Xavfsizlik: alohida tarmoq, parol, yangilanishlar

HPE ham, Dell ham hujjatlarida to‘g‘ridan to‘g‘ri yozadi: boshqaruv kontrolleri internetga bevosita ulanish uchun mo‘ljallanmagan.

  • Alohida boshqaruv tarmog‘i. iLO yoki iDRAC ning 1 Gbit/s li ajratilgan portini tarmoqlararo ekran ortidagi alohida podset yoki VLAN’ga ulang, unga faqat administratorlar kira olsin; tashqaridan — korporativ VPN orqali. Server bilan umumiy port (shared LOM) ham mumkin, lekin bunda HPE kontrollerni auditlarda alohida server sifatida hisobga olishni maslahat beradi.
  • Standart parol. HPE iLO’ni iLO Default Network Settings yorlig‘ida bosilgan tasodifiy parol bilan yetkazadi, Dell — serverning ma’lumot yorlig‘idagi root foydalanuvchisining noyob paroli bilan, agar buyurtmada umumiy parol tanlanmagan bo‘lsa. Birinchi sozlashdayoq parolni almashtiring va minimal huquqli shaxsiy hisoblar oching. Kontrollerni zavod sozlamalariga qaytarish yorliqdagi parolni qaytaradi — tiklangan serverlarda buni yodda tuting.
  • Yangilanishlar. Kontroller proshivkasi va BIOS’ni dolzarb holda saqlang: BMC zaifliklari aynan yangilanishlar bilan yopiladi. Veb-interfeysning o‘z-o‘zidan imzolangan sertifikatini o‘z sertifikatlash markazingiz sertifikati bilan almashtiring.
  • Katalog orqali kirish. HPE katalog xizmati (Active Directory, OpenLDAP) orqali, iloji bo‘lsa ikki faktorli autentifikatsiya bilan kirishni tavsiya qiladi. iLO va iDRAC’da bu pullik funksiyalar — Advanced va Enterprise.

Sotib olishda litsenziyani qanday tekshirish kerak

  1. Spetsifikatsiya. Servix kartochkalarida daraja «Masofaviy boshqaruv» qatorida ko‘rsatilgan: iLO 6 Standard, iDRAC 9 Express va hokazo. Konsol va obraz ulash kerak bo‘lsa, Advanced yoki Enterprise’ni darhol buyurtmaga kiriting.
  2. Kontroller interfeysi. iLO 5 va iLO 6 da — Administration → Licensing, iLO 7 da — iLO Settings → Licensing: u yerda litsenziya nomi, holati va kalitning oxirgi beshta belgisi. iDRAC’da — Configuration → Licenses yoki racadm license view buyrug‘i.
  3. Holat va bog‘lanish. HPE’da Redfish orqali (/redfish/v1/Managers/1/LicenseService/1) litsenziya Confirmed yoki Unconfirmed ekani ko‘rinadi. Sotuvchi Dell litsenziya faylini bersa, u aynan shu serverning Service Tag’i va avlodi uchun chiqarilgan bo‘lishi kerak, aks holda import qilinmaydi.
  4. Hujjatlar. Pullik litsenziyali tiklangan serverda uning kaliti yoki sertifikatini so‘rang. Eski serverdagi litsenziyani boshqasiga ko‘chirib bo‘lmaydi — na HPE’da, na Dell’da.
  5. Hisoblar va proshivka. Kontroller foydalanuvchilari ro‘yxatini tekshiring, ortiqchalarini o‘chiring, parollarni almashtiring va proshivkani yangilang.

2026-yil noyabr holatiga katalog kartochkalarida nima ko‘rsatilgan:

Server

Holati

Spetsifikatsiya bo‘yicha boshqaruv

Narxi

HPE DL360 Gen10 8SFF, 1 × Xeon Silver 4208, 32 GB

tiklangan

iLO 5 Standard

25 043 000 so‘m

HPE DL380 Gen11 8SFF

yangi

iLO 6 Standard

narxi so‘rov bo‘yicha

Dell R450 8SFF, 2 × Xeon Silver 4310, 32 GB

tiklangan

iDRAC9 Express

46 517 000 so‘m

Dell R760 8SFF

yangi

iDRAC9 Express

narxi so‘rov bo‘yicha

Seriya raqami bo‘yicha kafolat muddati alohida tekshiriladi — buni qanday qilish va servis paketlari nimasi bilan farq qilishi HPE va Dell serverlari kafolati va qo‘llab-quvvatlash haqidagi maqolada yozilgan.

Ko‘p beriladigan savollar

iLO Advanced yoki iDRAC Enterprise litsenziyasini boshqa serverga ko‘chirish mumkinmi?

Yo‘q. HPE’da litsenziya o‘rnatilgan serverda qoladi, Dell’da u Service Tag va avlodga bog‘langan. Server parki yangilanganda yangi server uchun litsenziya qaytadan sotib olinadi.

iLO Advanced litsenziyasidagi qo‘llab-quvvatlash tugasa nima bo‘ladi?

Funksiyalar ishlashda davom etadi: litsenziya muddatsiz, 1 yoki 3 yil esa litsenziyali funksiyalar bo‘yicha HPE qo‘llab-quvvatlash muddati. Qo‘llab-quvvatlashni uzaytirish mumkin.

Avval sinab ko‘rsa bo‘ladimi?

Ha. HPE 90 kunlik iLO Advanced sinov kalitini beradi, har bir serverga bir marta. Dell — iDRAC Enterprise va Datacenter’ning 30 kunlik sinov litsenziyalarini; taymer serverga quvvat berilgan vaqtda ishlaydi.

Masofadan ishlash uchun iDRAC Express yetadimi?

Monitoring, pochta ogohlantirishlari va qayta yuklash uchun — ha. Express’da grafik konsol va ISO ulash yo‘q, shuning uchun OT’ni masofadan o‘rnatish uchun Enterprise kerak.

Bizda eski iLO Advanced Premium Security Edition litsenziyasi bor — u bilan nima bo‘ladi?

U ishlaydi va qo‘llab-quvvatlash shartnomasi amal qilguncha qo‘llab-quvvatlanadi. Bu turdagi yangi litsenziyalar sotilmaydi, xuddi shu funksiyalar iLO Advanced tarkibiga kiradi.

Uydan kirish uchun iLO yoki iDRAC’ni internetga ochsa bo‘ladimi?

Yo‘q. HPE ham, Dell ham kontrollerni internetga bevosita ulashni tavsiya qilmaydi. Alohida boshqaruv tarmog‘iga korporativ VPN orqali kiring.

[email protected] manziliga vazifa, foydalanuvchilar soni, byudjet va server qayerda turishini yozing: o‘z server xonangiz, filial yoki data-markaz. HPE yoki Dell konfiguratsiyasini tanlaymiz va tijorat taklifini yuboramiz — unda yetkazib berishga qaysi iLO yoki iDRAC litsenziyasi kirishi ko‘rsatiladi. Kafolat — yangi va tiklangan uskunaga 12 oy, xizmatni Servix koʻrsatadi; Toshkent bo‘ylab yetkazib berish bepul, narxlar QQS 12 % bilan. Buyurtma asosidagi pozitsiyalar 2–⁠3 haftada keladi, narx hisob-fakturada qat’iy belgilanadi.

Shuningdek o‘qing: Ofisda server xonasi: rack-server sotib olishdan oldingi checklist, Tiklangan server yoki yangi: qo‘llab-quvvatlash muddati, yashirin xarajatlar, halol hisob, Server parkini yangilash: Gen10 dan Gen11 yoki Gen12 ga qachon o‘tish kerak, Ishlatilgan server: sotib olishda nimani tekshirish kerak — qabul checklisti, Dell PowerEdge R750 yoki HPE ProLiant DL380 Gen10: qaysi birini tanlash kerak.

Shuningdek o‘qing